Pogórza Karpackie. Podróże i turystyka kwalifikowana, jako propozycja ciekawego wypoczynku aktywnego. Krajowe oraz odległe wyprawy Trekkingowe.

 

Piękny Jaś z Doliny Dunajca - fasolowa doskonałość

7 lipca 2008 roku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrzyło pozytywnie wniosek złożony przez Spółdzielnię "Dolina Dunajca" o rejestrację nazwy "Fasola Piękny Jaś z Doliny Dunajca" lub "Fasola z Doliny Dunajca" jako produkt chroniony znakiem Unii Europejskiej "chroniona nazwa pochodzenia", przesyłając go do akceptacji do Unii Europejskiej.

Czy Fasola "Piękny Jaś" stanie się trzecim po Oscypku i Bryndzy produktem regionalnym w Małopolsce? Pan Jerzy Książek - założyciel spółdzielni "Dolina Dunajca", współpomysłodawca "Święta Fasoli" uważa, że są na to bardzo duże szanse. Uznanie "Pięknego Jasia" za produkt chroniony znakiem "chroniona nazwa pochodzenia" stałaby się bardzo dużym wsparciem promocyjnym, sukcesem Małopolskiej Izby Rolniczej i Spółdzielni "Dolina Dunajca", które od lat dbają o kreowanie marki i starają się o pozyskanie nowych rynków zbytu.  

Fasola była chlebem powszednim starożytnych Inków, Majów i Azteków. Od wieków znali są również mieszkańcy Indii i Chin. Fasolę uprawiano już wiele tysięcy lat przed naszą erą w Meksyku i Peru. W jednym z peruwiańskich wykopalisk odnaleziono nawet mumię, której w usta włożono owinięte w płótno ziarno kukurydzy i nasiona fasoli. Znali ją starożytni Rzymianie, którzy nie tylko jedli fasolę, ale i robili z niej puder kosmetyczny. Jednak uprawa fasoli stała się popularna w Europie dopiero w XVIw., kiedy Kolumb przywiózł do Hiszpanii nasiona z Ameryki. Do Polski przywiozła ją najsłynniejsza orędowniczka dobrej kuchnii - królowa Bona.
Dziś uprawia się ją na całym świecie. Znanych jest ponad 200 gatunków fasoli, a około 20 uprawia się w celach spożywczych.

Wedłóg autorów zajmujących się tematyką fasoli (Cholewińska, 1964), najlepsze warunki do uprawy na suche ziarno mają rejony południowej Lubelszczyzny z Rzeszowem, Przemyślem, Jarosławiem, rejon poznańsko-pomorsko-łódzki, rejon krakowski, przede wszystkim okolice Tarnowa, gdzie spotyka się przeważnie plantacje fasoli tycznej. Jasińska i Kotecki (2003) podają, że fasolę wielokwiatową o nazwie "Piękny Jaś" uprawiano początkowo w okolicy Dunajca, Raby i Wisły, pod koniec XIX wieku znana już była w całej Polsce. Świętek (1989) opisując sposób uprawy i dosuszania nazywa fasolę "grochem piechotnym". Dowodem na długoletnią uprawę tego gatunku w dolinie Dunajca jest wyciąg z Kroniki Parafii Tropie o kradzieży tyczek służących do uprawy, które okazały się powodem zabójstwa.

Plantacje fasoli w tym rejonie położone są stosunkowo nisko, często w niewielkiej odległości od rzeki, dzięki czemu pola są osłonięte od wiatru, a poranne mgły wiosną i jesienią ograniczają gwałtowną zmianę temperatury.
Biorąc pod uwagę wieloletnią tradycję uprawy fasoli "Piękny Jaś", znakomite warunki glebowo-klimatyczne, położenie plantacji, wierne plony nasion o wysokiej zdrowotności, zalecenia żywieniowe do spożywania nasion roślin strączkowych oraz wykorzystanie nasion fasoli w regionalnej sztuce kulinarnej, wydaje się ze wszech miar uzasadnione wpisanie tej cennej odmany miejscowej na listę produktów tradycyjnych.

Pod nazwą Fasola "Piękny Jaś" z Doliny Dunajca sprzedawane są wyłącznie nasiona fasoli tycznej "Piękny Jaś" zaliczane do fasoli wielokwiatowej (Phaseolus multiflorus). Jest to roślina jednoroczna, pnąca, tyczna, średnio plenna, dość późna.
Strąki dojrzewają do później jesieni.

Nasiona fasoli "Piękny Jaś" z Doliny Dunajca należą do największych w obrębie gatunku fasola wielokwiatowa, są gładkie, dobrze wypełnione, jednolite w kształcie.
Ziarna są bocznie spłaszczone o nerkowatym kształcie. Członkowie Spółdzielni "Dolina Dunajca" dbają aby nasiona były zdrowe, dobrze wykształcone, dojrzałe, wolne od zanieczyszczeń i uszkodzeń spowodowanych przez owady.

Fasola jest rośliną ciepłolubną, dlatego siew przypada w Polsce między 10 a 15 maja (dla Doliny Dunajca okres ten przypada na II, lub III dekadę kwietnia). Okres wegetacji fasoli trwa 112-130 dni. Aby przedłużyć okres zbiorów można wysiewać fasolę co 10 do 14 dni, jednak nie później niż do końca I dekady czerwca. Siejemy w rzędy co 40-50cm. Optymalna liczba roślin na 1cm - 2cm wysokości 20-30 szt., odstępy między roślinami 3-5 cm. Głębokość siewu zależy od typu gleby i wynosi 2-5cm.

Zarówno na plantacjach tradycyjnych (tyczki drewniane), jak i przy uprawie szpalerowej (wsporniki podtrzymujące druty) wykonuje się pielenie ręczne, a w nielicznych gospodarstwach mechaniczne w międzyrzędziach. Fasola zbierana jest metodą dwufazową, na przełomie września i października. Dosuszanie (nasiona w strąku) przeprowadzane jest w przypadku uprawy szpalerowej na pokosach, a na plantacjach tradycyjnych w przewiewnych pomieszczeniach.

Omłot fasoli wykonany jest w większości gospodarstw w grudniu za pomocą specjalnie przystosowanych młocarni. Plon waha się od 2 do 4 ton/ha. Wymłócone nasiona przechowywane są w przewiewnym i suchym miejscu, zazwyczaj w workach jutowych, wolnych od szkodników o obcych zapachów.


Przepis na zupę fasolową - specjalność gospodyń z Doliny Dunajca.

Składniki:
1 kg fasoli "Piękny Jaś",
1/2 kg kości wieprzowej z karczku lub schabu,
1/2 kg kości wieprzowych wędzonych,
20 dkg boczku wędzonego,
30 dkg mięsa mielonego,
1 jajko,
jarzynka, pieprz, czosnek,
bułka tarta,
jarzyny: marchew, pietruszka, seler, por, ziemniaki, cebula, natka pietruszki.

Wykonanie: Przygotowując zupę fasolową należy kości obrać z mięsa i gotować wywar. Fasolę ugotować do miękkości. Osobno ugotować jarzyny i ziemniaki. Z mięsa zrobić małe kulki i podsmażyć je z dwóch stron. Połączyć wszystkie ugotowane składniki i trochę razem podgotować. Boczek usmażyć i zrobić zasmażkę, zagęścić zupę i doprawić do smaku.

Materiały źródłowe:
Fasola z Doliny Dunajca, L.Kmak, J.Molek, M. Nowakowski, Nowy Sącz, 2007
Materiały Promocyjne Małopolskiej Izby Rolniczej i Spółdzielni "Dolina Dunajca"
Rozmowa z Jerzym Książkiem, prezesem Spółdzielni "Dolina Dunajca"

  Historia artykułu:

data utworzenia:  2008-09-16 00:45

data publikacji:  2008-09-17 00:45

data modyfikacji: 2010-11-01 21:30

szukasz kontaktu: contact form

© 2007-2019 Pogorza.PL

zgłoś błąd: error on the side

statystyka od luty 2008 => | all: 2445216 | unique: 1261949 | interest: 1.94 (48.39%) |

kod strony generowano (sekundy): 0.71715      min: 0.132117      max: 0.85743      średnia: 0.674713