|
Góra Żarnówka na Pogórzu Wiśnickim
|
Na granicy Pogórza Wiśnickiego i Beskidu Wyspowego znajduje się górujące nad okolicą niewielkie wzniesienie o kształcie wysepkowym. Obserwując panoramy Beskidu Wyspowego wydaje się, że jest to jedno z pierwszych wzniesień należących do Beskidów. Jednak góra Żarnówka należy jeszcze do Pogórza Wiśnickiego. Nie prowadzą na nią żadne znakowane szlaki, lecz niewątpliwie stanowi atrakcję turystyczną dla gości przebywających w tym regionie. Mało znaną historię praktycznie nie odwiedzanego terenu można poznać w tym artykule.
|
Dokładnie na pograniczu Pogórza Wiśnickiego i Beskidu Wyspowego góruje nad miejscowością Żegocina wzgórze Żarnówka (449m n.p.m.). Sam szczyt jest zalesiony głównie sosną, jednak ok. 100m na południe i w podobnej odległości na wschód znajdują się obszerne naturalne tarasy widokowe. Można z nich podziwiać rozległe panoramy Pogórza Wiśnickiego i Beskidu Wyspowego, a przy ponad przeciętnej widoczności szczyty Tatr Wysokich.
Zachodnie stoki góry Żarnówki porasta las państwowy Nadleśnictwa Brzesko. Las jest mieszany z przewagą drzewostanu iglastego - głównie sosny. Ze względu na strome, urwiste pochylenie stoku można spotkać liczne polodowcowe ostańce wierzchowinowe, podobne do tych z pobliskiego rezerwatu "Kamienie Brodzińskiego" - jednak są znacznie mniej okazałe, trudno dostępne, więc nie stanowią atrakcji turystycznej.
U podnóża zachodniego stoku Żarnówki płynie rzeka Sanka. Chociaż w większości jej dwudziestokilometrowe koryto biegnie przez teren Pogórza Wiśnickiego o niewielkiej wysokości bezwzględnej, uważana jest za potok górski.
Powodem tego stanu jest umiejscowienie źródeł Sanki pod górą Kamionną (805m. n.p.m.), oraz fakt, że rzeka przyjmuje obecnie charakter sezonowy. W okresach suchych stan jej wód jest znikomy, natomiast po nawet krótkotrwałych opadach deszczu poziom wody niebezpiecznie wzrasta. Wielokrotnie powodowała podtopienia przyległych terenów. Po tzw. "wielkiej powodzi z 1997 roku" wylewanie Sanki zostało zminimalizowane przez przeprowadzenie regulacji koryta rzeki. Przed pracami regulacyjnymi u podnóża góry Żarnówki, Sanka miała charakterystyczne koryto potoku górskiego. Zarówno dno jak i brzegi były kamieniste, zbudowane z mniejszych i większych skał fliszu karpackiego. Miejscami tworzyły się naturalne głębsze zbiorniki z poziomem wody przekraczającym 1,5 metra. Przy jednym z nich w XIX wieku funkcjonował młyn wodny, którego pozostałości są widoczne do dnia dzisiejszego - fundamenty i podpiwniczenie. Nurt Sanki odsłonił pod Żarnówką rzadkie osady iłowe w postaci drobnego łupku.
Około 1,5km w górę rzeki, koryto Sanki biegnie przez nieczynny kamieniołom skał fliszowych - obecnie jest tam rezerwat przyrody nieożywionej.
Ze względu na znaczenie strategiczne w okresie Pierwszej Wojny Światowej, zwanej w tamtym okresie "Wielka Wojną" góra Żarnówka stała się krwawym polem walk. Pod koniec 1914 roku cały obszar Pogórza Wielickiego i Wiśnickiego obejmowała zmienna linia frontu. Po wojnie okazało się, że kilkutygodniowe walki na tym obszarze i niezdobyta Twierdza Kraków przeważyły o losach frontu wschodniego. Odparcie przez armie "Państw Centralnych" natarcia wojsk rosyjskich pod Krakowem było pierwszą poważną porażką "Ofensywy Rosyjskiej" obejmującej zasięgiem cały front wschodni. Ostatecznie Rosjanie wycofali się na umocnienia pod Gorlicami gdzie front przyjął namiastkę dłuższych walk pozycyjnych.
Walki o górę Żarnówkę i okoliczne wzniesienia były częścią większej operacji militarnej o nazwie "Operacja Limanowsko - Łapanowska". W okresie walk o Żarnówkę i okolicę zginęło i poniosło poważne rany ponad tysiąc żołnierzy. Opisy z tamtego okresu przedstawiają obraz Żarnówki jako pola pokrytego ciałami zabitych żołnierzy obydwóch armii.
Są też opisy walk mające charakter humorystyczny. Mianowicie jeden ze szrapneli austriackiej artylerii w trakcie oszczeliwania pozycji rosyjskich, trafił przypadkiem w ukryty przez okoliczną ludność skład słoniny. W skutek eksplozji stanowiska Rosjan zostały obsypane fragmentami połeci słoniny. Tak więc ponoć długo jeszcze po wojnie wspominano to wydarzenie, a oddziały Rosyjskie w trakcie jeszcze trwających walk naśmiewały się, że do szrapneli Austriacy zamiast ołowiu ładują słoninę.
Śladów z walk z okresu I Wojny Światowej na Żarnówce praktycznie nie pozostało żadnych. Przez ostatnie dziesięciolecia ekspansja oraz dynamiczny rozwój rolnictwa na zboczach Żarnówki zatarły wszelkie pozostałości po umocnieniach z okresu wojny. Natomiast dobrze zachowane okopy można oglądać w sąsiednich lasach, na peryferiach miejscowości Rajbrot.
Aby dostać się na polany widokowe pod szczyt góry Żarnówka, należy udać się w pieszą wycieczkę. Pomimo to, że jeszcze w latach 70-tych pod Żarnówką funkcjonowała baza turystyczna PTTK, nie prowadzi tam żaden znakowany szlak turystyczny. Sytuację pogarsza fakt, że popularne mapy Pogórza Wiśnickiego i Beskidu Wyspowego posiadają poważne błędy w sieci dróg gruntowych.
Praktycznie na sam szczyt prowadzi dobrze utrzymana gminna droga gruntowa. Wyznacza ona granicę między wsiami Żegocina i Łąkta Górna. Droga rozpoczyna się przy głównej trasie Bochnia-Limanowa. Zaraz na początku Żegociny od strony Bochni (ok. 200m za drogowskazem Żegocina) jest po lewej stronie betonowy most przez rzekę Sankę.
Po przekroczeniu mostu droga początkowo jest asfaltowa, następnie przechodzi w betonową. Gdy droga przechodzi w utwardzoną gruntową, rozgałęzia się. Należy się udać w lewą odnogę, a następnie już cały czas do góry przez las.
Po około kilkuset metrach, stosunkowo stroma droga gruntowa dociera na uprawną polanę podszczytową. Rozpościera się tam piękny widok na zachód i południe.
Nieco dalej po przejściu przez las jest następna polana z widokiem na północ w stronę wsi Muchówka, a dalej Lipnicy Murowanej i Nowego Wiśnicza. Polany wskutek zaniechania uprawy rolnej zarastają coraz wyższą roślinnością krzewisto-drzewiastą, ograniczając stopniowo zasięg panoramy widokowej.
Opracowanie Pogorza.PL
źródła:
1. Materiały własne Pogórza.PL
2. Encyklopedia Wikipedia
|
Historia artykułu:
data utworzenia: 2007-07-01 05:01
data publikacji: 2007-07-02 07:01
data modyfikacji: 2009-11-22 02:24 IP: 2167 PR: (2007-09-09 00:34) nienadano (2007-10-27 18:27) 2 (2008-02-28 20:22) nienadano (2008-04-30 08:04) 2 (2008-10-02 18:20) 1 (2009-04-02 09:31) 2 (2009-06-13 11:29) nienadano
|
|
